80 jaar na vertrek van de Tegelberg, op zoek naar de verhalen van een zwijgende generatie

Op 3 oktober 1946 vertrok vanuit Amsterdam de MS Tegelberg met honderden Nederlandse militairen aan boord richting Nederlands-Indië. Voor veel van deze jonge mannen begon daarmee een reis die hun leven voorgoed zou veranderen. Dit jaar, op 3 oktober 2026, is dat precies tachtig jaar geleden.

Voor een groep kinderen en kleinkinderen van Indië-veteranen is deze bijzondere mijlpaal aanleiding om stil te staan bij de generatie die destijds werd uitgezonden. Onder de naam De Mannen van de Tegelberg zijn zij op zoek naar verhalen, foto’s, documenten en herinneringen van veteranen die met de Tegelberg – of een van de andere troepenschepen – naar Nederlands-Indië vertrokken.

Wie spreekt met kinderen en kleinkinderen van Indië-veteranen hoort vaak dezelfde zin:

“Mijn vader heeft er nooit over gesproken.”

Veel veteranen keerden terug naar Nederland zonder uitgebreid te vertellen wat zij hadden meegemaakt. Fotoalbums verdwenen op zolder, documenten werden opgeborgen in laden en medailles belandden in sigarendozen. Pas jaren later, vaak na het overlijden van een vader of grootvader, stuiten nabestaanden op foto’s, brieven en documenten die nieuwe vragen oproepen.

Waar diende hij precies?

Met welk schip vertrok hij?

Wie waren de mannen op die foto’s?

Wat heeft hij meegemaakt tijdens zijn uitzending?

Voor veel families begint dan een zoektocht naar antwoorden.

Een aantal van die zoektochten kwam samen in een bijzonder initiatief.

De groep bestaat momenteel uit Johan Luttik, Hella en Annemargreet Sloksoede, Nelly de Heer, Wilma Heijink, Marloes de Heer en Hilma Bruinsma. Ieder van hen probeert meer te weten te komen over het leven van een vader of grootvader die naar Nederlands-Indië werd uitgezonden.

Hun verhalen verschillen, maar de ervaringen vertonen opvallend veel overeenkomsten. Bij ontmoetingen werden fotoalbums op tafel gelegd, documenten vergeleken en verhalen gedeeld. Steeds opnieuw kwam dezelfde conclusie naar voren:

“Hij heeft er nooit over gesproken.”

Juist daarom vinden zij het belangrijk om de verhalen die nog beschikbaar zijn vast te leggen voordat ze verloren gaan.

Hoewel de groep zichzelf De Mannen van de Tegelberg noemt, draait het initiatief om meer dan één schip.

De Tegelberg was één van de vele troepenschepen die in de jaren na de Tweede Wereldoorlog Nederlandse militairen naar Nederlands-Indië vervoerden. Jongemannen uit heel Nederland namen afscheid van hun ouders, broers, zussen, verloofdes en echtgenotes om af te reizen naar een land dat voor velen volledig onbekend was.

Volgens Johan Luttik gaat het daarom niet alleen om de Tegelberg:

“Alle mannen die daarheen gingen zaten in hetzelfde schuitje.”

De Tegelberg staat symbool voor een hele generatie militairen die op uitzending werd gestuurd tijdens een complexe en moeilijke periode in de Nederlandse geschiedenis.

Veel militairen die in oktober 1946 met de Tegelberg vertrokken maakten deel uit van de 7 December Divisie. Deze divisie bestond uit duizenden militairen afkomstig uit uiteenlopende regimenten en onderdelen, waaronder het Garderegiment Grenadiers, het Garderegiment Jagers, het Regiment Prinses Irene en verschillende infanteriebataljons.

In het boek Wij werden geroepen – De geschiedenis van de 7 December Divisie wordt beschreven hoe de divisie in september 1946 werd gemobiliseerd en hoe de troepenschepen één voor één vanuit Amsterdam en Rotterdam vertrokken.

Het boek beschrijft niet alleen de militaire organisatie, maar vooral ook de menselijke kant van de reis. Het afscheid op de kade, de spanning van het vertrek, het schrijven van brieven naar huis, het leven aan boord, de eerste kennismaking met het Suezkanaal en uiteindelijk de aankomst in Nederlands-Indië en vooral ook het leven aldaar.

Voor veel militairen was het de eerste grote reis van hun leven.

Om stil te staan bij het vertrek van de Tegelberg willen De Mannen van de Tegelberg op 3 oktober 2026 een herdenking organiseren.

De oorspronkelijke kade van vertrek bestaat inmiddels niet meer. Daarom wordt gekeken naar een locatie bij de sluizen van IJmuiden, waar het schip destijds Nederland definitief achter zich liet.

Daarnaast werken de initiatiefnemers aan een magazine waarin verhalen, foto’s en herinneringen van veteranen en hun families worden verzameld. Daarmee willen zij een blijvende herinnering creëren aan deze generatie.

Veteranen Kennemerland ondersteunt deze zoektocht van harte.

Bent u zelf veteraan van Nederlands-Indië, of bent u een zoon, dochter, kleinzoon of kleindochter van iemand die tussen 1945 en 1949 naar Nederlands-Indië werd uitgezonden?

Heeft u nog foto’s, brieven, documenten, dagboeken of andere herinneringen uit die periode?

Of weet u dat uw vader, grootvader of familielid met de MS Tegelberg of een ander troepenschip naar Nederlands-Indië is vertrokken?

Dan komen De Mannen van de Tegelberg graag met u in contact.

Want iedere foto, iedere brief en ieder verhaal helpt om een stukje geschiedenis te bewaren voor toekomstige generaties.

Geïnteresseerden kunnen contact opnemen met:

Johan Luttik
E-mail: johan@luttik.nl

Meer informatie is te vinden via zijn blog Het Oog op Arend, waarin hij de geschiedenis van zijn vader en diens uitzending naar Nederlands-Indië beschrijft.

Samen zorgen we ervoor dat de verhalen van deze generatie niet verloren gaan.