Veteranen Kennemerland ondersteunen oefening Noodsteunpunt in IJmuiden

Wat gebeurt er wanneer gedurende langere tijd de stroom uitvalt, internet en mobiele telefonie niet meer werken en zelfs 112 niet bereikbaar is? Op vrijdag 4 september wordt dit scenario in Kennemerland in de praktijk geoefend. De gemeenten Velsen en Heemstede nemen samen met Veiligheidsregio Kennemerland deel aan een landelijke pilot met noodsteunpunten en coördinatiepunten. Ook veteranen uit Kennemerland leveren een bijdrage aan de oefening.

Tijdens een grote of langdurige crisis kunnen voorzieningen waar we normaal gesproken nauwelijks meer bij stilstaan plotseling wegvallen. Geen elektriciteit betekent mogelijk ook geen internet, geen mobiele communicatie, geen pinbetalingen en uiteindelijk zelfs problemen met het bereiken van de hulpdiensten.

Om voorbereid te zijn op dergelijke situaties wordt onderzocht hoe zogenaamde noodsteunpunten kunnen functioneren.

Een noodsteunpunt is een herkenbare locatie in een wijk waar inwoners tijdens een langdurige verstoring terechtkunnen wanneer de normale communicatievoorzieningen niet of nauwelijks meer functioneren.

Inwoners kunnen er betrouwbare informatie krijgen, een noodmelding doorgeven, signalen uit de buurt melden en aangeven dat zij hulp nodig hebben. Andersom kunnen inwoners er ook aangeven dat zij juist hulp aan anderen kunnen bieden.

Een noodsteunpunt is nadrukkelijk geen opvanglocatie. Het vormt vooral een lokaal informatie- en communicatiepunt tussen inwoners, gemeente en de crisisorganisatie.

Achter de noodsteunpunten bevindt zich een coördinatiepunt. Hier wordt informatie vanuit verschillende locaties verzameld, worden noodmeldingen beoordeeld en doorgezet en wordt verbinding gehouden met de crisisorganisatie en hulpdiensten.

Op vrijdag 4 september worden in Velsen en Heemstede verschillende onderdelen van dit systeem gelijktijdig getest.

In Heemstede wordt tussen 10.00 en 14.00 uur een noodsteunpunt ingericht in het raadhuis. Inwoners kunnen daar tijdens de oefening komen kijken en zelfs deelnemen.

In Velsen wordt het noodsteunpunt ingericht in Sporthal IJmuiden-Oost aan het Tiberiusplein. Tegelijkertijd oefent Veiligheidsregio Kennemerland vanuit de brandweerkazerne in Velsen met het regionale coördinatiepunt.

Omdat bij het oefenscenario wordt uitgegaan van het uitvallen van reguliere communicatiemiddelen, wordt tevens onderzocht hoe communicatie op andere manieren in stand kan worden gehouden. Daarbij wordt onder andere gewerkt met satellietcommunicatie en mesh-technologie. Ook radiozendamateurs van DARES nemen deel aan de oefening.

Op uitnodiging van de gemeente Velsen nemen ook enkele veteranen uit Kennemerland deel aan de oefening in IJmuiden.

Zij zullen niet alleen als waarnemer aanwezig zijn, maar daadwerkelijk onderdeel uitmaken van de bezetting van het noodsteunpunt.

Tijdens de oefening kunnen verschillende functies worden vervuld. Zo is er een gastheer of gastvrouw die inwoners ontvangt en tegelijkertijd overzicht houdt over wat er binnen het noodsteunpunt gebeurt. Bij een informatiebalie worden relatief eenvoudige hulpvragen behandeld, terwijl bij de balie voor noodmeldingen ernstigere situaties moeten worden beoordeeld en via het communicatiesysteem naar het coördinatiepunt worden doorgegeven.

Vanaf ongeveer 10.15 uur komen acteurs en figuranten met verschillende hulpvragen bij het noodsteunpunt binnen. Die kunnen variëren van een relatief eenvoudige vraag tot situaties waarbij bijvoorbeeld politie, brandweer of andere hulpdiensten noodzakelijk zijn.

Naarmate de oefening vordert, worden de scenario’s complexer.

De bedoeling is nadrukkelijk niet om alles meteen perfect te doen. De pilot is juist bedoeld om te ontdekken wat in de praktijk werkt, waar knelpunten ontstaan en welke procedures of middelen verder ontwikkeld moeten worden.

Dat veteranen bij deze oefening worden betrokken is niet toevallig.

Militairen en veteranen beschikken vanuit hun opleiding en ervaring vaak over vaardigheden die juist tijdens bijzondere omstandigheden waardevol kunnen zijn. Denk daarbij aan discipline, improvisatievermogen, samenwerken, situational awareness, communiceren onder druk en het bewaren van overzicht wanneer een situatie onduidelijk wordt.

Een noodsteunpunt vraagt bovendien om mensen die niet alleen procedures kunnen volgen, maar ook rustig kunnen blijven wanneer inwoners met uiteenlopende vragen, onzekerheid of acute problemen binnenkomen.

Voor Veteranen Kennemerland is deelname daarom ook een interessante verkenning van de rol die veteranen binnen de lokale en regionale maatschappelijke weerbaarheid zouden kunnen vervullen.

Veteranen zijn immers niet alleen mensen die in het verleden voor Defensie zijn ingezet. De kennis, ervaring en vaardigheden die tijdens de militaire loopbaan zijn opgedaan, kunnen ook daarna van betekenis blijven voor de samenleving.

Een noodsteunpunt betekent overigens niet dat inwoners zich niet meer zelf op een noodsituatie hoeven voor te bereiden.

Het uitgangspunt is juist dat inwoners tijdens de eerste 72 uur van een ernstige verstoring zoveel mogelijk voor zichzelf en voor elkaar moeten kunnen zorgen.

Daarbij horen bijvoorbeeld voldoende drinkwater en houdbaar voedsel, noodzakelijke medicijnen, een zaklamp, batterijen, een noodradio, een EHBO-set, warme dekens, contant geld en belangrijke telefoonnummers op papier.

Ook afspraken binnen het gezin, met familie en met buren zijn belangrijk. Wie heeft hulp nodig? Wie kan juist helpen? Waar ontmoet je elkaar wanneer telefoon en internet niet meer werken?

Een crisis is uiteindelijk niet alleen een opgave voor overheid en hulpdiensten. Ook de onderlinge weerbaarheid binnen buurten en gemeenschappen speelt een belangrijke rol.

De oefening begint vrijdagmorgen in IJmuiden met een briefing. Om 10.00 uur opent burgemeester Frank Dales de oefening en vanaf ongeveer 10.15 uur worden de verschillende scenario’s gespeeld. Na afloop worden de ervaringen van de deelnemers gezamenlijk geëvalueerd.

De bevindingen uit Velsen en Heemstede worden niet alleen binnen Kennemerland gebruikt. De ervaringen uit deze en andere pilots worden uiteindelijk samengebracht in een landelijk advies over de verdere ontwikkeling van noodsteunpunten en coördinatiepunten.

Voor de deelnemende veteranen uit Kennemerland wordt het vooral een gelegenheid om hun kennis en ervaring in een heel andere omgeving toe te passen.

Want voorbereid zijn op een crisis begint vóórdat die crisis zich aandient. En juist daarin kunnen veteranen opnieuw van betekenis zijn voor de samenleving.