Waarom de oproep van de Veteranenombudsman ook in Kennemerland gehoord moet worden
Terwijl Nederland zich opmaakt voor de Nationale Veteranendag, klinkt vanuit Den Haag een duidelijke waarschuwing. De Veteranenombudsman stelt dat de bijzondere zorgplicht voor veteranen, militairen en hun thuisfront nog te vaak tekortschiet in de praktijk. Veteranen moeten nog te vaak zelf uitzoeken waar zij terecht kunnen voor hulp, ondersteuning of erkenning, terwijl de Veteranenwet juist uitgaat van een proactieve overheid die problemen voorkomt in plaats van afwacht totdat zij ontstaan.
Dat is een boodschap die ook binnen Veteranen Kennemerland herkenning oproept.
Want hoewel er de afgelopen jaren veel positieve ontwikkelingen zijn geweest op het gebied van erkenning en waardering, zien wij tegelijkertijd dat er nog steeds veteranen zijn die uit beeld raken, vereenzamen of niet weten waar zij terecht kunnen wanneer zij vastlopen.
Waardering is belangrijk, maar niet voldoende
Nederland mag trots zijn op haar veteranen. Jaarlijks worden zij tijdens lokale en nationale veteranendagen in het zonnetje gezet. Die erkenning is belangrijk en verdiend.
Maar waardering alleen lost geen problemen op.
De Veteranenombudsman wijst erop dat de overheid niet moet wachten totdat veteranen zelf om hulp vragen. Juist veel veteranen zijn gewend om problemen zelfstandig op te lossen. Hulp vragen gebeurt vaak pas wanneer problemen al zijn opgelopen.
Dat betekent dat signalering, persoonlijk contact en laagdrempelige ondersteuning essentieel zijn.
De vraag die wij onszelf moeten stellen is daarom niet alleen hoe wij veteranen waarderen, maar vooral hoe wij ervoor zorgen dat niemand tussen wal en schip raakt.
De gevolgen van militaire inzet stoppen niet bij de veteraan
Een belangrijk punt dat de Veteranenombudsman eveneens benadrukt, is de positie van het thuisfront. Partners, kinderen en andere naasten dragen vaak jarenlang mee aan de gevolgen van militaire inzet.
Uitzendingen, langdurige afwezigheid, stress, gezondheidsproblemen of psychische klachten hebben niet alleen invloed op de militair of veteraan zelf, maar vaak op het hele gezin. Daarom pleit de Veteranenombudsman ervoor om partners en kinderen nadrukkelijker onderdeel te maken van het veteranenbeleid.
Ook dat herkennen wij in de praktijk.
Achter iedere veteraan staat vaak een partner, gezin of familie die eveneens offers heeft gebracht.
Leave No One Behind stopt niet na de missie
Binnen Defensie is “Leave No One Behind” een bekend principe.
Een principe dat volgens Veteranen Kennemerland ook na de diensttijd zou moeten gelden.
Niet voor niets schreven wij eerder het artikel “Leave No One Behind stopt niet na de missie”, waarin wij aandacht vroegen voor veteranen die uit beeld raken, kampen met eenzaamheid of onvoldoende aansluiting vinden bij bestaande netwerken.
Wie het artikel nog niet heeft gelezen, kan het hier terugvinden:
“Leave No One Behind stopt niet na de missie”
Daarin beschreven wij hoe onderlinge verbondenheid, kameraadschap en aandacht voor elkaar vaak de eerste stap vormen in het voorkomen van grotere problemen.
Want zorg begint vaak niet bij een hulpverlener, maar bij een gesprek.
Een wandeling.
Een kop koffie.
Of iemand die simpelweg vraagt hoe het met je gaat.
Van reageren naar voorkomen
Wat ons vooral aanspreekt in de boodschap van de Veteranenombudsman is de nadruk op preventie.
Niet wachten tot iemand vastloopt.
Niet wachten tot een veteraan in een zorgtraject terechtkomt.
Niet wachten tot een gezin onder druk komt te staan.
Maar eerder signaleren, eerder ondersteunen en eerder verbinden.
Dat vraagt om een andere manier van denken.
Niet alleen binnen Defensie of de landelijke overheid, maar ook binnen gemeenten en veteranenorganisaties.
Waarom Kennemerland behoefte heeft aan een Veteranen Ontmoetingscentrum
Juist vanuit die gedachte werkt Veteranen Kennemerland al geruime tijd aan plannen voor een regionaal Veteranen Ontmoetingscentrum Kennemerland (VOC-K), gecombineerd met een laagdrempelig inloophuis.
Het idee hierachter is eenvoudig.
Veel veteranen weten niet altijd waar zij terecht kunnen met vragen of ondersteuning. Gemeenten beschikken vaak over een veteranencontactpersoon, maar voor veel veteranen blijft de stap naar een gemeentehuis groot.
Tegelijkertijd beschikken veel gemeenten afzonderlijk over een relatief kleine veteranenpopulatie, waardoor kennis en ervaring versnipperd raken.
Een regionaal ontmoetingscentrum kan hierin een belangrijke verbindende rol spelen.
Een plek waar veteranen elkaar ontmoeten.
Een plek waar activiteiten plaatsvinden.
Een plek waar een luisterend oor aanwezig is.
Maar ook een plek waar signalen tijdig kunnen worden opgepakt voordat problemen groter worden.
Meer over deze plannen is te lezen in ons eerdere artikel:
“Veteranen Kennemerland werkt aan plan voor ontmoetingscentrum en crisisteam”
Eén regionaal loket voor acht gemeenten
Wat Veteranen Kennemerland betreft zou een Veteranen Ontmoetingscentrum kunnen uitgroeien tot een regionaal veteranenloket voor Kennemerland. Een centrale plek waar veteranen uit Haarlem, Heemstede, Bloemendaal, Zandvoort, Velsen, Beverwijk, Heemskerk en Haarlemmermeer terecht kunnen.
Wanneer een veteraan uit Heemstede binnenloopt, kan vanuit het centrum contact worden gelegd met de gemeente Heemstede. Wanneer een veteraan uit Beverwijk ondersteuning nodig heeft, kan worden geschakeld met de gemeente Beverwijk. De verantwoordelijkheid blijft daarbij waar zij hoort: bij de betreffende gemeente.
Maar voor de veteraan ontstaat één herkenbaar aanspreekpunt. Een vertrouwde omgeving waar men niet van loket naar loket hoeft te zoeken. Dat sluit naadloos aan bij de oproep van de Veteranenombudsman om te werken vanuit een brengplicht in plaats van een haalplicht.
Ontmoeting als vorm van preventieve zorg
Een Veteranen Ontmoetingscentrum is meer dan een gebouw. Het is een plek waar veteranen zichtbaar blijven. Waar onderlinge contacten ontstaan. Waar vrijwilligers signalen kunnen oppikken. Waar gemeenten, veteranenorganisaties, nuldelijnsondersteuners en zorginstanties elkaar kunnen vinden.
Een veteraan die regelmatig langskomt voor een activiteit, een lezing, een wandelgroep of gewoon een kop koffie, raakt minder snel geïsoleerd. En juist daarin schuilt de kracht van ontmoeting.
Problemen worden eerder gezien.
Vragen worden eerder gesteld.
Ondersteuning komt eerder op gang.
Samen verantwoordelijk
De boodschap van de Veteranenombudsman is helder. Wanneer Nederland veel vraagt van haar militairen, hoort daar een blijvende verantwoordelijkheid tegenover te staan.
Niet alleen tijdens een uitzending.
Niet alleen tijdens Veteranendag.
Maar gedurende het hele leven van de veteraan.
Veteranen Kennemerland onderschrijft die gedachte volledig. Wij geloven dat de toekomst ligt in samenwerking tussen veteranen, gemeenten, zorgorganisaties en vrijwilligers. Niet ieder probleem vraagt direct professionele zorg. Maar ieder probleem verdient aandacht. En soms begint die aandacht simpelweg met een plek waar iemand welkom is.
Tot slot
De kritiek van de Veteranenombudsman moet niet worden gezien als een verwijt, maar als een kans. Een kans om opnieuw na te denken over hoe wij veteranen ondersteunen. Een kans om verbindingen te versterken. Een kans om de bijzondere zorgplicht uit de Veteranenwet ook daadwerkelijk zichtbaar te maken in de praktijk.
Voor Veteranen Kennemerland bevestigt deze discussie vooral één ding:
De behoefte aan een regionaal Veteranen Ontmoetingscentrum en een laagdrempelig inloophuis is groter dan ooit. Want waardering is belangrijk. Maar uiteindelijk is het de zorg voor elkaar die bepaalt of wij werkelijk recht doen aan het motto:
Leave No One Behind.
De visie van Veteranen Kennemerland op een regionaal Veteranen Ontmoetingscentrum en een centraal veteranenloket voor Kennemerland is een eigen initiatief van Veteranen Kennemerland. Het vormt geen onderdeel van de position paper van de Veteranenombudsman, maar sluit wel aan bij de oproep om veteranenbeleid proactiever, toegankelijker en mensgerichter te organiseren.
Geef een reactie