Uitvoering Lichtjesavond mislukt door koude wind

Wat je de laatste jaren op steeds meer plaatsen in Nederland ziet, is dat tijdens Lichtjesavond lichtjes worden ontstoken op oorlogsgraven. Deze bijzondere traditie vindt haar oorsprong op de Canadese begraafplaats in Holten. Vier dagen voor kerstavond in 2015 kreeg Dick Jansen uit Burgum het idee om op de oorlogsgraven in zijn woonplaats een lichtje te branden. Al snel volgde de gedachte: waarom kan dit niet in heel Nederland?

Hij zette een Facebook-actie op met het idee dat het al mooi zou zijn als 15 tot 20 mensen dit initiatief zouden oppakken. Maar het liep anders. De actie werd massaal gedeeld en groeide uit tot een landelijke beweging, waarbij op steeds meer begraafplaatsen en monumenten lichtjes werden ontstoken ter nagedachtenis aan de oorlogsslachtoffers.

Bij het schrijven van ons vorige artikel ontstond het idee om ook een Lichtjesavond te organiseren op de Eerebegraafplaats in Overveen. De bestuursvoorzitter van de Eerebegraafplaats werd benaderd voor toestemming, evenals de nieuwe beheerder. Beiden reageerden enthousiast en gaven direct groen licht om dit initiatief te realiseren.

Het idee werd verder uitgewerkt: vrijwilligers werden benaderd, de organisatie opgezet en de praktische uitvoering voorbereid. Omdat er geen budget beschikbaar was voor circa 400 grafkaarsen, werd gekozen voor 400 waxinelichtjes, wat aanzienlijk scheelde in de kosten. De vraag bleef echter: wat als het zou waaien? Daarvoor werd een ogenschijnlijk simpele oplossing bedacht. Door de waxinelichtjes in transparante bekers te plaatsen, zouden ze beter beschermd zijn tegen de wind. Ook werden er voor alle vrijwilligers lange aanstekers aangeschaft om het aansteken te vergemakkelijken.

De afspraak was om om 16.00 uur te verzamelen op de parkeerplaats van de Eerebegraafplaats. Het was een koude, gure middag en iedereen was goed ingepakt tegen de snijdende wind. Toen de groep compleet was, begaven we ons naar de begraafplaats. Daar werd het gezelschap toegesproken door George ten Hoope van Stichting Oorlogshistorie Bloemendaal. Hij gaf een korte toelichting op de geschiedenis van de begraafplaats, waar hij zelf 35 jaar beheerder is geweest, in navolging van zijn vader, die de eerste beheerder was.

Vervolgens werden de bekers, waxinelichtjes en aanstekers uitgedeeld en begonnen we met het plaatsen en aansteken van de lichtjes bij de 372 graven. Al snel bleek dit geen gemakkelijke opgave. De wind werkte totaal niet mee. Op het moment dat je een lichtje had aangestoken en enkele graven verder was, bleek het eerder geplaatste lichtje alweer te zijn uitgewaaid. Het werd letterlijk een strijd tegen de wind — een strijd die we uiteindelijk verloren.

Als alternatief besloten we om de lichtjes langs de randen van het gravenveld te plaatsen, in de hoop dat daar meer beschutting zou zijn. Helaas bood ook dit geen oplossing. De wind bleef spelbreker, waardoor uiteindelijk besloten werd de actie voortijdig te staken. Het idee was goed, de inzet van de vrijwilligers was uitstekend, maar de uitvoering bleek onder deze weersomstandigheden simpelweg niet haalbaar.

Alle aanwezige vrijwilligers waren het erover eens dat dit initiatief een vervolg verdient. Volgend jaar willen we deze Lichtjesavond zeker opnieuw organiseren en er een jaarlijkse traditie van maken. Dit geeft ons tevens de tijd om een budget op te stellen en grafkaarsen aan te schaffen. Het voordeel daarvan is dat deze gemiddeld 48 uur branden, waardoor de graven gedurende beide kerstdagen in het licht kunnen staan.

Dit jaar werden er ook lichtjes ontstoken bij het Verzetsmonument bij de Jan Gijzenbrug in Haarlem, waar zich tevens het Anjerperkje van de Haarlemse Veteranen bevindt. Het initiatief voor deze herdenking werd genomen door veteraan Danny Komduur. Ook hier werden de slachtoffers van oorlog en geweld niet vergeten en op respectvolle wijze herdacht.

Met Kerst 2025 werd Lichtjesavond voor de elfde keer georganiseerd en de deelname was indrukwekkend. Op meer dan 570 locaties in Nederland werden ruim 29.500 graven verlicht en meer dan 280 monumenten voorzien van een lichtje. In dit 80e bevrijdingsjaar werden voor het eerst ook lichtjes ontstoken op het Nationaal Ereveld Loenen, op initiatief van Stichting Respect – Adoptie Oorlogsgraven.

Met de hulp van adoptanten van het ereveld en onder andere het Veteranen Search Team werden op bijna 4.000 graven een lichtje geplaatst. Een indrukwekkend en waardig eerbetoon dat laat zien hoe deze traditie steeds breder wordt gedragen en hoe belangrijk het is om te blijven herdenken.